Kryss

Kulturplanlegging

Tidsskriftet Plan med temanummer om kulturplanlegging

Publisert 08.03.07 av Ulrika Staugaard

Kulturplanlegging er eit hot tema i norske byar og tettstader. Plan (nr. 4/2004), tidsskrift for samfunnsplanlegging, byplan og regional utvikling, tek med temanummeret om kultur som merkevare pulsen på nokre sentrale diskusjonsemne.

Norsk Forening for Bolig- og Byplanlegging heldt i Tromsø på forsommaren ein konferanse der hovudtemaet var brot og omstilling. Med dette arrangementet var ønsket å rette søkjelyset mot næringsutvikling, kulturvekst og nyskaping i by- og regionutvikling. I dette nummeret av Plan blir eit utval av innlegga på konferansen presenterte.

Det første bidraget – "Kunsten å bygge byer" – er ei omsetjing av Charles Landrys foredrag på konferansen. Landry er internasjonalt anerkjend innanfor feltet kulturplanlegging, mellom anna kjend for boka The Creative City. A Toolkit for Urban Innovators. Ein viktig bodskap i Landrys artikkel er at eit vilkår for ei fornuftig handtering av urban transformasjon slik situasjonen er i dag, er ei særskilt form for kreativ og tverrfagleg tenking. Han omtaler kultur som "operativsystemet" til byane.

May Hølen Balkøy, direktør for Plan og utredning i Statsbygg, har levert artikkelen "Kulturoppfølgingsprogram som virkemiddel for by- og stedsutvikling". Her går ho gjennom ideane bak og prinsippa for såkalla kulturoppfølgingsprogram (KOP). Artikkelen byggjer på erfaringane ein har gjort seg i Statsbygg med KOP i Bjørvika og i arbeidet med å utvikle ei meir generell rettleiing i KOP.

I artikkelen "Økonomisk og fysisk fornyelse – erfaringer fra Glasgow" beskriv Alan Russell omstillinga i Glasgow frå industriell nedtur til kulturell opptur. Russell, som sjølv er planleggjar og tilsett i Glasgow City Council, har følgt omstillingsprosessen gjennom ei årrekkje. Han går gjennom dei særeigne historiske føresetnadene til byane og dei strategiske tiltaka og investeringane som ligg til grunn for at byen i dag syner seg som eit viktig kultur- og turistsenter.

"Hammerfest: en by i omstilling" er ein situasjonsrapport om kva moglegheiter og ringverknader utbygginga av det store Snøhvitfeltet har gitt Hammerfest. Artikkelen er skriven av plansjefen i byen, Bjørg Kippersund. Ho skriv at utbygginga har gitt langt større verknader enn det som blei gitt opp i konsekvensutgreiinga på førehand. Likevel vil utbygginga òg gi Hammerfest ein stor auke i skatteinntektene, noko som fører med seg auka handlefridom for kommunen. I første omgang har dette resultert i ei avgjerd om å byggje eit nytt kulturhus. I samband med dette er det halde både ein arkitektkonkurranse og ein idékonkurranse, med stort lokalt engasjement og internasjonal merksemd som resultat.

Odd Blixland, som er dagleg leiar i Notodden Næringspark, medverkar i artikkelen "Hjørnesteinsbedrifter i omstilling – konsekvenser for lokalsamfunn" med nok ei norsk case-beskriving av interesse i kulturplansamanheng. Han beskriv strategiske diskusjonar og satsingar som har vore gjennomførte for å vidareutvikle Notodden frå å vere ein einsidig industristad. Ein noko annan karakter har eksempelet som er beskrive i artikkelen "Regional dynamikk og olympisk retorikk: Vinterlekene på Lillehammer ti år etter", skriven av professor Tor Selstad. Lillehammerregionen har opplevd ein vesentleg sysselsetjingsvekst i åra før og etter leikane blei haldne i 1994. Kor mykje av denne veksten som direkte er relatert til sjølve OL-oppdraget, er likevel vanskeleg å avgjere, ifølgje Selstad.

Heilt til slutt i Plans temabolk om kulturplanlegging finn vi to artiklar om skulpturlandskap Nordland, mellom anna eit intervju med fylkeskultursjef Aaslaug Vaa. 

Redaktør Jens Fredrik Nystad stiller i leiaren spørsmålet om ein innanfor kulturplanlegginga har ei for sterk tru på kultur som verkemiddel i by- og næringsutviklinga. - Slik eg ser det, vil svaret sjølvsagt vere ja, dersom kultur berre blir tenkt på som innhald og tradisjonelle kulturaktivitetar og -institusjonar. Ser ein derimot kulturplanlegging meir som ei sektorovergripande strategisk og mobiliserande form for planlegging, er moglegheitene langt større. Akkurat dét er ein tematikk og ein dimensjon ved kulturplanlegging som førebels i liten grad er lyssett i norsk samanheng.  
 

Tekst: Jonny Aspen

Relatert